Miasto Bańska Szczawnica (Banská Štiavnica)

Posiadała dominantą pozycję w Europie już na początku XIII wieku. Stała się jednym z najważniejszych ośrodków wydobycia złota i srebra i jednocześnie najważniejszym centrum nauki, techniki i edukacji górniczej. Szybki rozkwit i sława wolnego miasta królewskiego Bańskiej Szczawnicy były bezpośrednio związane z jego bogatymi złożami rudy. Bezpośrednim dowodem znaczenia miasta jest nie tylko jego duża powierzchnia już w okresie romańskim, ale również wystawność architektoniczna. Reprezentacyjne centrum miasta, które zmieniało się podczas XVI wieku, charakteryzują obok dużych gotycko-renesansowych domów mieszczańskich i ratusz miejski oraz późnogotycki kościół św. Katarzyny.

W tym samym okresie został również zbudowany system fortyfikacyjny, z którego zachowała się do dzisiaj Brama Piargska. Bańska Szczawnica osiągnęła światowy rozgłos między innymi dzięki zasłudze Akademii Górniczej, która działała od 1762 roku do 1919 roku. Jako pierwszą w swoim rodzaju założyła ją władczyni Maria Teresa.

Nieodłącznym składnikiem funduszu zabytkowego miasta są bogate zespoły dzieł technicznych, które związane są z wydobyciem i obróbką rud polimetalowych - różne szyby, sztolnie, wieże wydobywcze, system wodno-gospodarczy kanałów itp. Na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO Bańska Szczawnica jest zapisana wraz z zabytkami technicznymi jej okolic. Dużym wrażeniem jest zwiedzanie 76-metrowej podziemnej sztolni lub obejrzenie oryginalnych eksponatów w Muzeum Górnictwa, znajdującego się na łonie natury.

Bańska Szczawnica należy do najbardziej znaczących dawnych ośrodków wydobycia metali szlachetnych, nauki górnictwa, techniki i edukacji w Europie. Prawa miejskie i górnicze otrzymała już w 1238 roku, lecz wydobycie i wytapianie metali, zwłaszcza złota i srebra sięga aż epoki brązu. Do Bańskiej Szczawnicy przyjechało w średniowieczu wielu niemieckich specjalistów górniczych, którzy tutaj przynieśli swoje nowe, progresywne doświadczenie w wydobywaniu rud. Dekretem Marii Teresy z 1735 roku została tutaj założona pierwsza wyższa uczelnia górnicza, która jednocześnie była jedyną uczelnią wyższą tego typu na świecie i stała się wzorem dla późniejszej politechniki w Paryżu.